Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens

अक्षीौहिण्याथ पाज्चाल्यो यज्ञसेनो महामना: । विराटमन्वयात्‌ पश्चात्‌ पाण्डवार्थ पराक्रमी,महामना पराक्रमी पांचालराज ट्रुपद पाण्डवोंके लिये एक अक्षौहिणी सेनाके सहित राजा विराटके पीछे-पीछे चल रहे थे

akṣauhiṇyātha pāñcālyo yajñaseno mahāmanāḥ | virāṭam anvayāt paścāt pāṇḍavārthe parākramaḥ ||

قال سنجيا: ثم تقدّم ملك البانشالا النبيل يَجْنَسِينا (دروبادا)، وهو محارب جسور، نصرةً لقضية الباندافا ومعه جيش كامل من «أكشوهيني»، سائراً خلف الملك فيرَاطا—دلالةً على حلفٍ ثابتٍ وعونٍ مخلصٍ حين كانت صفوف الحرب تتشكّل.

अक्षौहिण्याwith an akṣauhiṇī (army-division)
अक्षौहिण्या:
Karana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Instrumental, Singular
अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
पाञ्चाल्यःthe Pāñcāla king (Drupada)
पाञ्चाल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
यज्ञसेनःYajñasena (Drupada)
यज्ञसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
महामनाःgreat-souled
महामनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहामनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
विराटम्Virāṭa
विराटम्:
Karma
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्वयात्followed
अन्वयात्:
TypeVerb
Rootअनु-इ
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
पश्चात्behind/afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
पाण्डव-अर्थम्for the sake of the Pāṇḍavas
पाण्डव-अर्थम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
पराक्रमीvaliant
पराक्रमी:
Karta
TypeAdjective
Rootपराक्रमिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāñcāla
Y
Yajñasena (Drupada)
V
Virāṭa
P
Pāṇḍavas
A
akṣauhiṇī (army division)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic solidarity: righteous allies do not offer merely words but concrete support—here, Drupada commits an entire akṣauhiṇī for the Pāṇḍavas’ cause, embodying loyalty, duty between allied kings, and readiness to uphold a chosen side in a moral conflict.

Sañjaya reports the mobilization and ordering of the Pāṇḍava-aligned forces: Drupada of Pāñcāla, called Yajñasena, marches with one akṣauhiṇī and proceeds behind King Virāṭa, indicating their coordinated movement and battle-array as the war preparations culminate.