Shloka 5
भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array
अहन्यहनि पार्थानां वृद्ध: कुरुपितामह: । भरद्वाजात्मजश्रैव प्रातरुत्थाय संयतौ,कुरुकुलके वृद्ध पितामह भीष्म तथा भरद्वाजनन्दन द्रोणाचार्य--ये दोनों शत्रुदमन महारथी प्रतिदिन सबेरे उठकर मनको संयममें रखते हुए यही आशीर्वाद देते थे कि 'पाण्डवोंकी जय हो”; परंतु वे जैसी प्रतिज्ञा कर चुके थे, उसके अनुसार आपके लिये ही पाण्डवोंके साथ युद्ध करते थे
ahan-yahani pārthānāṁ vṛddhaḥ kuru-pitāmahaḥ | bharadvājātmajaś caiva prātar utthāya saṁyataḥ ||
قال سنجيا: يومًا بعد يوم، كان شيخُ الكورو، الجدُّ بهيشما، ومعه ابنُ بهاردفاجا (درونا)، ينهضان باكرًا في الصباح، ويكفّان أذهانهما، ثم يلفظان بركةً قائلين: «لتكن الغلبةُ لأبناء باندو». غير أنّهما، وقد قُيِّدا بالنذر الذي أخذاه، قاتلا أبناء باندو من أجلك. وتُبرز الآية توتّرًا أخلاقيًا بين الاستقامة في الباطن والالتزام في الظاهر الذي يفرضه القسم والولاء.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores a dharmic conflict: noble elders may inwardly wish for justice and the rightful side to prevail, yet outwardly act according to a binding vow or duty. It highlights the ethical complexity of war, where intention, obligation, and allegiance can pull in different directions.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīṣma and Droṇa, though fighting for the Kauravas due to their pledged commitment, would each morning—after rising and practicing self-restraint—bless the Pāṇḍavas with victory.