Shloka 10
भीष्मपतनविषये धृतराष्ट्रस्य प्रश्नाः | Dhṛtarāṣṭra’s Questions on Bhīṣma’s Fall
शृणु मे विस्तरेणेदं विचित्र परमाद्भुतम् । भरतानामभूद् युद्ध यथा तल्लोमहर्षणम्,राजन! जिनके कृपाप्रसादसे मुझे परम उत्तम दिव्य ज्ञान प्राप्त हुआ है, इन्द्रियातीत विषयको भी प्रत्यक्ष देखनेवाली दृष्टि मिली है, दूरसे भी सब कुछ सुननेकी शक्ति, दूसरेके मनकी बातोंको समझ लेनेकी सामर्थ्य, भूत और भविष्यका ज्ञान, शास्त्रके विपरीत चलनेवाले मनुष्योंकी उत्पत्तिका ज्ञान, आकाशमें चलने-फिरनेकी उत्तम शक्ति तथा युद्धके समय अस्त्रोंसे अपने शरीरके अछूते रहनेका अद्भुत चमत्कार आदि बातें जिन महात्माके वरदानसे मेरे लिये सम्भव हुई हैं, उन्हीं आपके पिता पराशरनन्दन बुद्धिमान् व्यासजीको नमस्कार करके भरतवंशियोंके इस अत्यन्त अद्भुत, विचित्र एवं रोमांचकारी युद्धका वर्णन आरम्भ करता हूँ। आप मुझसे यह सब कुछ जिस प्रकार हुआ था, वह विस्तारपूर्वक सुनें
sañjaya uvāca | śṛṇu me vistareṇedaṃ vicitraṃ paramādbhutam | bharatānām abhūd yuddhaṃ yathā tal lomaharṣaṇam, rājan |
قال سانجيا: أيها الملك، اصغِ إليّ مفصّلًا لهذا الخبر العجيب الغريب، بالغ الدهشة—كيف وقعت حرب البهاراتا، على نحوٍ شاذٍّ مهيبٍ يقشعرّ له البدن. وبعد أن انحنيتُ أولًا إجلالًا لفياسا الحكيم—ابن باراشارا—الذي بفضله نلتُ المعرفة الإلهية وقوى الإدراك الخارقة، أشرع الآن في سرد هذه الحرب البديعة المروِّعة لسلالة بهاراتا، كما جرت تمامًا.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical discipline of truthful transmission: Sañjaya frames his report as faithful narration grounded in the authority and grace of Vyāsa. It emphasizes that extraordinary knowledge and perception should be used in service of accurate witnessing and responsible speech, especially when recounting a catastrophic war.
Sañjaya addresses the king and announces that he will describe, in full detail, the astonishing and hair-raising Bharata war. He signals the beginning of his account by invoking Vyāsa (son of Parāśara), whose blessing enables Sañjaya’s divine sight and other supernormal capacities needed to report events occurring far away.