Shloka 48
भीष्मस्य जलप्रार्थना — अर्जुनस्य पर्जन्यास्त्रप्रयोगः — दुर्योधनं प्रति सन्ध्युपदेशः
Bhīṣma’s request for water; Arjuna’s Parjanya-astra; counsel to Duryodhana on reconciliation
भीष्मस्य निधनाकाडुश्षी पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् । आससाद रणे वीरांस्तावकान् दश भारत,भरतनन्दन! उस रणक्षेत्रमें भीम जिनके साथ युद्ध कर रहे थे, आपके पक्षके उन दस महारथी वीरोंके सामने भीष्मके वधकी इच्छा रखनेवाले अर्जुन भी शिखण्डीको आगे किये आ पहुँचे
bhīṣmasya nidhanākāṅkṣī puraskṛtya śikhaṇḍinam | āsasāda raṇe vīrāṁs tāvakān daśa bhārata bharatanandana ||
قال سانجيا: إن أرجونا، وقد تاقت نفسه إلى هلاك بيشما، تقدّم في القتال بعد أن جعل شيكاندين أمامه. فواجه من جانبكم عشرةً من الأبطال—هم أنفسهم الذين كان بهيما ينازلهم في ذلك الميدان. ويُبرز المشهد حيلةً حربية صاغها قيدٌ أخلاقي: أراد أرجونا إسقاط بيشما مستعينًا بشيكاندين لتجاوز نذر بيشما الذي يقضي بألا يقاتل من يراه امرأة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how dharma and personal vows shape battlefield conduct: Bhīṣma’s ethical restraint regarding Śikhaṇḍin becomes a decisive strategic factor, showing that moral commitments can alter the course of war as much as weapons do.
Arjuna advances to face ten Kaurava-side heroes while Bhīma is already engaged with them; Arjuna’s specific aim is Bhīṣma’s fall, and he places Śikhaṇḍin at the front to neutralize Bhīṣma’s resistance and enable the impending takedown.