Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

भीष्मस्य शरशय्या-प्राप्तिः

Bhīṣma’s Fall to the Arrow-Bed

युधिष्ठिरं तु कौन्तेयं महत्या सेनया वृतम्‌ । भीष्माभिमुखमायान्तं भारद्वाजो न्यवारयत्‌

yudhiṣṭhiraṃ tu kaunteyaṃ mahatyā senayā vṛtam | bhīṣmābhimukham āyāntaṃ bhāradvājo nyavārayat || (tatra yuddham abhūd ghoraṃ tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ |)

قال سنجيا: لما رأى يودهيشثيرا ابن كونتي، محاطًا بجيش عظيم، يتقدّم مباشرة نحو بهيشما، أوقفه دروناآتشاريّا (ابن بهارادفاجا) وكبح اندفاعه. وهناك، بين هذين الرجلين كأنهما أسدان، نشبت معركة ضارية—تُبرز كيف أن الحرب تُكره حتى أكثر الناس تمسّكًا بالدارما على مواجهة العنف بحكم الواجب والظرف.

युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कौन्तेयम्son of Kuntī (Kauṇteya)
कौन्तेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Accusative, Singular
महत्याwith a great (one)
महत्या:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormFeminine, Instrumental, Singular
सेनयाby/with an army
सेनया:
Karana
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Instrumental, Singular
वृतम्surrounded/encircled
वृतम्:
TypeAdjective
Rootवृ (वरणे)
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
भीष्मBhīṣma
भीष्म:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिमुखम्facing/towards
अभिमुखम्:
TypeAdjective
Rootअभिमुख
FormMasculine, Accusative, Singular
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
TypeAdjective
Rootया (गत्यर्थे) + आ
FormMasculine, Accusative, Singular, शतृ (present active participle)
भारद्वाजःBhāradvāja (Droṇa)
भारद्वाजः:
Karta
TypeNoun
Rootभारद्वाज
FormMasculine, Nominative, Singular
न्यवारयत्stopped/checked
न्यवारयत्:
TypeVerb
Rootवृ (वरणे) + नि
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
अभवत्was/occurred
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू (सत्तायाम्)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
घोरम्terrible/fierce
घोरम्:
TypeAdjective
Rootघोर
FormNeuter, Nominative, Singular
तयोःof the two (of them)
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Dual
पुरुषसिंहयोःof the two lion-like men
पुरुषसिंहयोः:
TypeNoun
Rootपुरुषसिंह
FormMasculine, Genitive, Dual

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)
कुन्ती (Kuntī)
भीष्म (Bhīṣma)
द्रोण / भारद्वाज (Droṇa / Bhāradvāja)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical tension of dharma in wartime: even a ruler devoted to righteousness (Yudhiṣṭhira) must engage in violence when bound by kṣatriya duty and the larger demands of protecting order and fulfilling responsibility.

Yudhiṣṭhira, backed by a large force, advances toward Bhīṣma. Droṇa intervenes and halts him, leading to a fierce duel-like engagement between these two eminent warriors.