Shloka 40

भीष्मस्य शरशय्या-प्राप्तिः

Bhīṣma’s Fall to the Arrow-Bed

Devanagari script

धृष्टय्युम्नं तथा5<यान्तं भीष्मस्य वधकाड्क्षिणम्‌ । हार्दिक्यो वारयामास रथश्रेष्ठं महारथ:,इसी प्रकार भीष्मके वधकी इच्छासे आते हुए रथियोंमें श्रेष्ठ धृष्टद्युम्नको महारथी कृतवर्माने रोक दिया

Transliteration

sañjaya uvāca |

dhṛṣṭadyumnaṃ tathāyāntaṃ bhīṣmasya vadhakāṅkṣiṇam |

hārdikyo vārayāmāsa rathaśreṣṭhaṃ mahārathaḥ ||

Translation

قال سنجيا: وكذلك لما تقدّم دْرِشْتَديومنَ—وهو أبرع فرسان المركبات—قاصداً قتل بيشما، خرج له المحارب العظيم كْرِتَفَرما، المعروف بها رْدِكْيَ، ليصدّه ويكبحه. ويُظهر المشهد أنه في خضمّ العبء الأخلاقي للحرب يعدّ كلُّ فريقٍ حمايةَ شيخٍ محوريّ أو إزاحته واجباً حاسماً، وأن الشجاعة تتجلّى تدخّلاً وفياً نصرةً للقضية التي ينتمي إليها المرء.

Word by Word

• धृष्टद्युम्नम्: Dhrishtadyumna
• धृष्टद्युम्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धृष्टद्युम्न
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तथा: thus/likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• आयान्तम्: coming/approaching
• Type: Verb
• Root: आ-या
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular

• भीष्मस्य: of Bhishma
• Type: Noun
• Root: भीष्म
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• वधकाङ्क्षिणम्: desiring the slaying (of Bhishma)
• Type: Adjective
• Root: वधकाङ्क्षिन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• हार्दिक्यः: Hardikya (Kritavarman)
• हार्दिक्यः: Karta
• Type: Noun
• Root: हार्दिक्य
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वारयामास: checked/stopped
• Type: Verb
• Root: वारय् (causative of √वृ/√वार् 'to hinder')
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• रथश्रेष्ठम्: the best of chariot-warriors
• रथश्रेष्ठम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथश्रेष्ठ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• महारथः: the great chariot-warrior
• महारथः: Karta
• Type: Noun
• Root: महारथ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛṣṭadyumna
• Bhīṣma
• Kṛtavarmā (Hārdikya)
• ratha (chariot)