Shloka 16

भीष्मस्य अप्रतिमपराक्रमः — शिखण्डिपुरस्कृतः प्रहारः

Bhīṣma’s unmatched momentum and the assault with Śikhaṇḍin in the lead

Devanagari script

विराटद्रुपदौ वृद्धौ समेतावरिमर्दनौ । अश्रृत्थामा ततः क्रुद्धो वारयामास भारत

Transliteration

virāṭa-drupadau vṛddhau sametāv ari-mardanau | aśvatthāmā tataḥ kruddho vārayāmāsa bhārata ||

Translation

قال سنجيا: يا بهاراتا، إن الملكين الشيخين فيراتا ودروبادا—وكلاهما مشهور بسحق الأعداء—تقدّما معًا. ثم إن أشوَتّھاما، وقد اشتعل غضبًا، تحرّك ليصدّهما ويكبحهما. تُبرز الآية كيف يحوّل الغيظ في ساحة القتال اللقاءات إلى مبارزات قوة، وكيف يُساق الشيوخ أيضًا إلى الخطر رغم الثقل الأخلاقي للسنّ والمقام.

Word by Word

• विराटद्रुपदौ: Virata and Drupada
• विराटद्रुपदौ: Karta
• Type: Noun
• Root: विराट + द्रुपद
• Form: Masculine, Nominative, Dual

• वृद्धौ: old/aged
• वृद्धौ: Karta
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध
• Form: Masculine, Nominative, Dual

• समेतौ: together, united
• समेतौ: Karta
• Type: Adjective
• Root: समेत
• Form: Masculine, Nominative, Dual

• अरिमर्दनौ: enemy-crushers
• अरिमर्दनौ: Karta
• Type: Noun
• Root: अरिमर्दन
• Form: Masculine, Nominative, Dual

• अश्रुत्थामा: Ashvatthama
• अश्रुत्थामा: Karta
• Type: Noun
• Root: अश्वत्थामन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वारयामास: restrained/checked (did restrain)
• Type: Verb
• Root: वृ (वारयति)
• Form: Periphrastic Perfect (लिट्), Third, Singular

• भारत: O Bharata
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Virāṭa
• Drupada
• Aśvatthāmā
• Bhārata (Dhṛtarāṣṭra)