Shloka 6
भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene
अश्वत्थामा, सोमदत्त तथा अवन्तीके दोनों राजकुमार महारथी विन्द और अनुविन्द-- ये विशाल सेनाके साथ व्यूहके वाम पक्षका संरक्षण कर रहे थे ।। दुर्योधनो महाराज त्रिगर्ते: सर्वतो वृत: । व्यूहमध्ये स्थितो राजन् पाण्डवान् प्रति भारत,महाराज! भरतवंशी नरेश! त्रिगर्तदेशीय सैनिकोंके द्वारा सब ओरसे घिरा हुआ दुर्योधन पाण्डवोंका सामना करनेके लिये व्यूहके मध्यभागमें खड़ा हुआ
sañjaya uvāca |
aśvatthāmā somadatta tathāvantīke ubhau rājakumārāv mahārathī vindānuvindau—ete viśālena senayā vyūhasya vāma-pakṣa-saṃrakṣaṇaṃ kurvanti ||
duryodhano mahārāja trigarteḥ sarvato vṛtaḥ |
vyūha-madhye sthito rājan pāṇḍavān prati bhārata ||
قال سنجيا: إنَّ أشفَتّامَا وسومَدَتّا وأميري أڤَنْتِي—ڤِنْدَ وأَنُوڤِنْدَ، وجميعهم من عِظام مُقاتلي العَرَبات—كانوا، مع جيشٍ جرّار، يحرسون الجناح الأيسر من صفّ القتال. وأمّا الملك دُريودَهَنَ، أيها الملك العظيم، يا سليل بهاراتا، فقد أحاطت به جموعُ تريغارتا من كل جانب، فوقف في قلب التشكيل مواجهةً للپاندڤا.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores disciplined organization and leadership in war: commanders assign elite warriors to protect vulnerable flanks while the leader holds the center to meet the enemy head-on. Ethically, it also reflects the Mahabharata’s recurring tension—martial duty and courage operating within a conflict whose righteousness is contested.
Sanjaya reports to Dhritarashtra the Kaurava deployment: Ashvatthama, Somadatta, and the Avanti princes Vinda and Anuvinda guard the left wing with a large force, while Duryodhana, encircled by Trigarta troops, stands in the center of the formation ready to confront the Pandavas.