Shloka 5
Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda
Disclosure and Consolation
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच इत्युक्त: पुण्डरीकाक्ष: पित्रा मातुस्तदन्तिके । शशंस कुरुवीराणां संग्रामे निधनं यथा,वैशम्पायनजी कहते हैं--माताके निकट पिताके इस प्रकार पूछनेपर कमलनयन भगवान् श्रीकृष्ण कौरव वीरोंके संग्राममें मारे जानेका वह प्रसंग यथावत् रूपसे सुनाने लगे
Translation
قال فايشَمبايانا: لما سأل الأبُ على هذا النحو، عند الأم، شرع ذو العينين كاللوتس—الرب شري كريشنا—يروي على وجهه الصحيح خبرَ مصرع أبطال الكورو في ساحة القتال.
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been addressed/asked
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formkta (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
पुण्डरीकाक्षःthe lotus-eyed one (Kṛṣṇa)
पुण्डरीकाक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootपुण्डरीकाक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
पित्राby the father
पित्रा:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
मातुःof the mother
मातुः:
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Genitive, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्तिकेnear, in the presence
अन्तिके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तिक
FormNeuter, Locative, Singular
शशंसrecounted, narrated
शशंस:
TypeVerb
Rootशंस्
FormPerfect, Third, Singular
कुरुवीराणाम्of the Kuru heroes
कुरुवीराणाम्:
TypeNoun
Rootकुरुवीर
FormMasculine, Genitive, Plural
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
निधनम्death, destruction
निधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिधन
FormNeuter, Accusative, Singular
यथाas, in what manner
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes