Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)

समेन सर्वभूतेषु निःस्प्हेण निराशिषा | शक्‍्या गतिरियं गन्तुं सर्वत्र समदर्शिना

samena sarvabhūteṣu niḥspṛheṇa nirāśiṣā | śakyā gatir iyaṃ gantuṃ sarvatra samadarśinā ||

قال فايُو: لا يبلغ هذه المنزلة العليا إلا الحكيم—من يسوي قلبه بين جميع الكائنات، ويتحرر من الطمع ومن طلب المنفعة لنفسه، وينظر إلى كل الأحوال بنظرة واحدة ثابتة.

समेनwith equanimity / by sameness
समेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
सर्वभूतेषुin all beings
सर्वभूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Plural
निःस्पृहेणby one who is desireless / free from longing
निःस्पृहेण:
Karana
TypeAdjective
Rootनिःस्पृह (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
निराशिषाby one without expectations / without hopes
निराशिषा:
Karana
TypeAdjective
Rootनिराशिष् (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
शक्याpossible / can be
शक्या:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक; कृदन्त from √शक्)
FormFeminine, Nominative, Singular
गतिःgoal, path, state
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
FormFeminine, Nominative, Singular
गन्तुम्to go, to attain
गन्तुम्:
Karma
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
FormTumun (infinitive/absolutive of purpose), Parasmaipada (by usage)
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formtrue
समदर्शिनाby one who sees equally (impartial seer)
समदर्शिना:
Karana
TypeAdjective
Rootसमदर्शिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)

Educational Q&A

The verse teaches that the highest spiritual attainment is reachable only through equanimity toward all beings, freedom from craving, and the absence of expectation for outcomes—an ethical inner discipline that stabilizes wisdom.

Vāyudeva is instructing the listener about the qualification required to reach the ‘supreme gati’ (highest state), framing it as a matter of character: impartiality, non-attachment, and equal vision in all situations.