Shloka 10
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
त्वग्घ्राणश्रोत्रचक्षूंषि रसना वाक् च संयता: । विशुद्धं च मनो यस्य बुद्धिश्चाव्यभिचारिणी,जिसकी त्वचा, नासिका, कान, आँख, रसना और वाक्--ये इन्द्रियाँ वशमें हों, मन शुद्ध हो और बुद्धि एक निश्चयपर स्थिर रहनेवाली हो तथा जिसके मनको उपर्युक्त इन्द्रियादिरूप आठ अग्नियाँ संतप्त न करती हों, वह पुरुष उस कल्याणमय ब्रह्मको प्राप्त होता है, जिससे बढ़कर दूसरा कोई नहीं है
tvag-ghrāṇa-śrotra-cakṣūṃṣi rasanā vāk ca saṃyatāḥ | viśuddhaṃ ca mano yasya buddhis cāvyabhicāriṇī ||
قال فايُو: «من كفَّ جوارحه—اللمس (الجلد)، والشمّ (الأنف)، والسمع (الأذنان)، والبصر (العينان)—ومعها اللسان والكلام؛ وطهَّر عقله؛ وثبت تمييزه (البُدّهي) على عزمٍ واحد لا يتزعزع—فإنه يبلغ ذلك البرهمان المبارك، الذي لا شيء أسمى منه.»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that liberation-oriented realization depends on disciplined restraint of the senses and speech, purification of the mind, and an unwavering intellect; such inner steadiness leads to attainment of the highest Brahman.
Vāyudeva is instructing the listener on the marks of a spiritually accomplished person, describing the inner disciplines—sense-restraint, mental purity, and steady discernment—that culminate in reaching the supreme Brahman.