Shloka 44

Vyāsa’s Boon-Offer and Dhṛtarāṣṭra’s Remorse in the Forest Assembly (आश्रमवासिक पर्व, अध्याय ३६)

Devanagari script

तं च वृद्ध तथा दग्धं हतपुत्र॑ं नराधिपम्‌ । अन्वशोचन्त ते सर्वे गान्धारीं च तपस्विनीम्‌,पुत्रहीन बूढ़े राजा धृतराष्ट्र तथा तपस्विनी गान्धारी-देवीको इस प्रकार दग्ध हुई सुनकर सब लोग बारंबार शोक करने लगे

Transliteration

taṃ ca vṛddhaṃ tathā dagdhaṃ hataputraṃ narādhipam | anvaśocanta te sarve gāndhārīṃ ca tapasvinīm ||

Translation

قال فايشَمبايانا: لما سمع الحاضرون أن الملك الشيخ—وقد حُرم أبناءه—قد احترق بالنار، وأن الملكة الزاهدة غاندھاري قد هلكت هي أيضًا في اللهيب، أخذوا جميعًا ينوحون عليهما مرارًا وتكرارًا.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वृद्धम्: aged, old
• वृद्धम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तथा: thus, likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• दग्धम्: burnt
• दग्धम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दह्
• Form: Masculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)

• हतपुत्रम्: whose sons were slain / bereft of sons
• हतपुत्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हतपुत्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• नराधिपम्: the king, lord of men
• नराधिपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नराधिप
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अन्वशोचन्त: they lamented, mourned
• Type: Verb
• Root: अनु-शुच्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada

• ते: they
• ते: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• गान्धारीम्: Gandhārī
• गान्धारीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गान्धारी
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• तपस्विनीम्: the ascetic woman
• तपस्विनीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तपस्विनी
• Form: Feminine, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Dhṛtarāṣṭra
• Gāndhārī