Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

अध्याय ३३ — धृतराष्ट्रस्य कुशलप्रश्नाः तथा विदुरस्य योगसमाधिः

Chapter 33: Dhṛtarāṣṭra’s Welfare-Inquiries and Vidura’s Yogic Absorption

अनायासकृतं कर्म सत्य: श्रेष्ठ फलागम: । आत्मा चैशि: समायुक्त: सुखदुःखमुपाश्षुते,कर्तृत्व-अभिमानके बिना अनायास किये जानेवाले कर्मका जो फल प्राप्त होता है, वह सत्य और श्रेष्ठ है अर्थात्‌ मुक्तिदायक है। कर्तृत्व-अभिमान और परिश्रमपूर्वक किये हुए कर्मोसे बँधा हुआ जीवात्मा सुख-दुःखका उपभोग करता है

anāyāsakṛtaṃ karma satyaḥ śreṣṭha-phalāgamaḥ | ātmā ca īśiḥ samāyuktaḥ sukha-duḥkham upāśnute ||

قال فَيْشَمْبَايَنَة: «إن العمل الذي يُؤدَّى بلا تكلّف ولا ادّعاء الأنا: “أنا الفاعل”، يثمر ثمرةً صادقةً ساميةً تُفضي إلى التحرّر. أمّا النفس المتجسّدة، المقيّدة بإحساس “أنا أفعل” والمدفوعة بعملٍ مجهودٍ متعاظم، فإنها تذوق ثمار اللذّة والألم على التعاقب».

अनायासकृतम्done without effort
अनायासकृतम्:
TypeAdjective
Rootअनायासकृत (अनायास + कृत)
FormNeuter, Nominative, Singular
कर्मaction, deed
कर्म:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्यःtrue
सत्यः:
TypeAdjective
Rootसत्य
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रेष्ठःbest, excellent
श्रेष्ठः:
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
फलागमःcoming/attainment of fruit (result)
फलागमः:
TypeNoun
Rootफलागम (फल + आगम)
FormMasculine, Nominative, Singular
आत्माself, soul
आत्मा:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एषःthis
एषः:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
समायुक्तःendowed/connected, associated
समायुक्तः:
TypeAdjective
Rootसम्-युज् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखदुःखम्pleasure and pain
सुखदुःखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुखदुःख (सुख + दुःख)
FormNeuter, Accusative, Singular
उपाश्नुतेenjoys, experiences
उपाश्नुते:
TypeVerb
Rootउप-√अश् (अश्नुते)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana