Shloka 17
Adhyāya 32: Tāpasānāṃ Darśanaṃ — Ascetics Seek to Identify the Pāṇḍavas
गतेषु तेषु सर्वेषु सलिलस्थो महामुनि:,उन सबके अदृश्य हो जानेपर कौरवोंके हितकारी महातेजस्वी धर्मशील महामुनि व्यासजीने जलमें खड़े-खड़े उन सब विधवा क्षत्राणियोंसे कहा--“देवियो! तुम लोगोंमेंसे जो-जो सती-साध्वी स्त्रियाँ अपने-अपने पतिके लोकको जाना चाहती हों, वे आलस्य त्यागकर तुरंत गड़ाजीके जलमें गोता लगावें।” उनकी बात सुनकर उनमें श्रद्धा रखनेवाली वे सती स्त्रियाँ अपने श्वशुर धृतराष्ट्रकी आज्ञा ले गड़ाजीके जलमें समा गयीं
vaiśampāyana uvāca | gateṣu teṣu sarveṣu salilastho mahāmuniḥ |
قال فايشَمبايانا: لما غابوا جميعًا عن الأنظار، خاطب الحكيم العظيم—وهو قائم في الماء—أولئك النساء الكشترِيّات الأرامل ابتغاءَ خير الكورَفَة. وقال: «أيتها السيدات النبيلات! من كانت منكنّ وفيّةً وتريد بلوغ عالم زوجها، فلتطرح الكسل ولتغُصْ على الفور في مياه الغانغا». فلما سمعن قوله، دخلت أولئك النساء العفيفات الموقنات—بعد أن استأذنَّ حميَّهنّ دِهريتاراشترا—في مياه الغانغا.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames steadfastness to one’s chosen dharma as requiring promptness and inner resolve: those who seek reunion with their husbands are urged to abandon inertia, act decisively, and do so with due respect for elders and social order (seeking Dhṛtarāṣṭra’s permission).
After others disappear from view, Vyāsa stands in the Gaṅgā and instructs the widowed Kṣatriya women that any who wish to reach their husbands’ realm should immediately plunge into the river. Trusting him, and after obtaining Dhṛtarāṣṭra’s consent, the devoted women enter the Gaṅgā.