धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
viparītakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |
قال فايشَمبايانا: «من خالف أمري فهو عدوي؛ وأما من كفَّ نفسه وعاش في ظلّ الانضباط فيُعَدُّ وفيًّا». وفي هذا السياق كان يودهيشثيرا—المشهور بالرحمة والثبات—يكرر على إخوته ووزرائه أن الملك دريتاراشترا جدير بالإجلال؛ فمن أطاع توجيهاته كان من أولياء يودهيشثيرا، ومن سلك خلاف ذلك عُدَّ عدوًّا واستوجب العقاب.
वैशम्पायन उवाच
Loyalty is defined by disciplined obedience to rightful authority and ethical restraint; deliberate contrariness is treated as enmity and invites punishment. The verse frames governance as moral order: self-control and compliance sustain harmony, while defiance disrupts dharma.
Vaiśampāyana reports Yudhiṣṭhira’s standing instruction to his brothers and ministers during the Āśramavāsika phase: Dhṛtarāṣṭra is to be honored, and those who follow his directives are counted as Yudhiṣṭhira’s allies; those who act in opposition are considered enemies and subject to royal discipline.