Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्

बालादित्यवपु:प्रख्यै: पुष्करैरुपशोभिताम्‌ । वैदूर्यवर्णसदृशै: पद्मपत्रैरथावृताम्‌

bhīṣma uvāca | bālādityavapuḥprakhyaiḥ puṣkarair upaśobhitām | vaidūryavarṇasadṛśaiḥ padmapatrair athāvṛtām |

قال بهيشما: كانت البحيرة مزدانةً بزهور اللوتس التي يلمع جسدها كلون شمس الصباح الفتية؛ وكانت مغطّاةً من كل جانب بأوراق لوتس متلألئة كـ«فايدوريا» (حجر عين القط). ويستحضر هذا المشهد مقامًا طاهرًا مباركًا، يوحي بالسكينة والصفاء وبالجوّ الأخلاقي الذي تُتأمَّل فيه الدارما.

बालादित्यवपुःप्रख्यैःby (lotuses) resembling the body/lustre of the rising sun
बालादित्यवपुःप्रख्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootबालादित्य-वपुस्-प्रख्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुष्करैःwith lotuses
पुष्करैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुष्कर
FormNeuter, Instrumental, Plural
उपशोभिताम्adorned/beautified
उपशोभिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउप-शोभित (शोभ्)
FormFeminine, Accusative, Singular
वैदूर्यवर्णसदृशैःwith (leaves) similar in color to vaidūrya (cat's-eye gem)
वैदूर्यवर्णसदृशैः:
Karana
TypeAdjective
Rootवैदूर्य-वर्ण-सदृश
FormNeuter, Instrumental, Plural
पद्मपत्रैःwith lotus-leaves
पद्मपत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootपद्म-पत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
आवृताम्covered/surrounded
आवृताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआ-वृत (वृ)
FormFeminine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
L
lotuses (puṣkara/padma)
L
lotus-leaves (padmapatra)
V
vaidūrya gem (vaidūrya)
L
lake/pond (implied setting)

Educational Q&A

The verse primarily sets an auspicious, serene atmosphere through luminous natural imagery. Such descriptions in the Anuśāsana Parva often frame ethical instruction: purity, clarity, and beauty in the environment mirror the inner clarity needed for understanding and practicing dharma.

Bhishma is describing a lake/pond scene: dawn-colored lotuses beautify it, and gem-like lotus-leaves spread over it. This functions as a vivid setting detail, preparing the listener for the moral and didactic discourse characteristic of this parva.