अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
ब्रह्म॒देयानुसंतान इति ब्रह्मविदो विदु: । पंक्तिको पवित्र करनेके कारण ही उन्हें पंक्ति-पावन कहा जाता है। ब्रह्मवादी पुरुषोंकी यह मान्यता है कि वेदकी शिक्षा देनेवाले एवं ब्रह्मज्ञानी पुरुषोंके वंशमें उत्पन्न हुआ ब्राह्मण अकेला ही साढ़े तीन कोसतकका स्थान पवित्र कर सकता है
brahmadeyānusantāna iti brahmavido viduḥ | paṅktiko pavitra karaṇe kāraṇād eva te paṅkti-pāvana ucyante | brahmavādī puruṣāṇāṃ eṣā manyatā yat vedasya śikṣā-dātā brahmajñānī-puruṣa-vaṃśe jāto brāhmaṇaḥ eka eva sārdha-tri-krośa-paryantaṃ deśaṃ pavitrīkartuṃ śaknoti |
قال بيشما: إن العارفين بالبراهمان يسمّون مثل هذا النَّسَب «استمرار عطايا براهما». ولأنهم يطهّرون صفَّ الآكلين بأسره، سُمّوا لذلك «مطهِّري الصف». وهذه هي السنّة التي يتمسّك بها الحكماء الناطقون بالبراهمان: إن برهمنًا واحدًا، مولودًا في أسرة مُعلِّمٍ للڤيدا وفي سلالة العارفين بالبراهمان، يستطيع بمجرد حضوره أن يقدّس رقعة تمتد إلى ثلاث كروشا ونصف. ويؤكد هذا المقطع المثال الأخلاقي القائل إن التعلّم، وحسن نقل المعرفة المقدسة، والحكمة المتحققة، تمنح المجتمع أثرًا تطهيريًا بعيد المدى.
भीष्म उवाच
The verse teaches that the ethical and spiritual power of Vedic instruction and Brahman-realization is socially transformative: a truly learned and realized Brahmin, rooted in a lineage of Veda-teachers and Brahman-knowers, is regarded as capable of purifying not only individuals (a dining row) but an entire surrounding region.
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing Yudhishthira on dharma. Here he explains traditional terms like “brahmadeya-anusantāna” and “paṅkti-pāvana,” and he reports the Brahmavādins’ doctrine about the far-reaching sanctifying influence attributed to a Brahmin from a lineage of Vedic teachers and Brahman-knowers.