Shloka 17
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
कर्मणा मनसा वापि वाचा वापि परंतप । यन्मे कृतं ब्राह्मुणेभ्यस्तेनाद्य न तपाम्यहम्,शत्रुओंको संताप देनेवाले नरेश! मैंने मन, वाणी और कर्मसे ब्राह्मणोंका जो थोड़ा- बहुत उपकार किया है, उसीके प्रभावसे आज इस अवस्थामें पड़ जानेपर भी मुझे पीड़ा नहीं होती है
karmaṇā manasā vāpi vācā vāpi parantapa | yan me kṛtaṃ brāhmaṇebhyas tenādya na tapāmy aham ||
قال بهيشما: «يا مُحْرِقَ الأعداء، سواء بالفعل أو بالفكر أو بالقول—أيَّ خدمةٍ قدّمتُها للبراهمة—فبِقُوّةِ ذلك الفضل، حتى الآن، وإن كنتُ قد سقطتُ إلى هذه الحال، لا تحرقني اللوعة ولا يلتهمني الألم».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Merit gained by respectful service—through action, thought, and speech—especially toward Brahmanas and the learned, becomes an inner support in times of suffering; ethical conduct across all three channels (body, mind, speech) steadies the mind.
Bhishma, lying in a grievous condition after the war, instructs the king (Yudhishthira). He explains that he does not feel overwhelming anguish now because of the beneficial acts he previously performed for Brahmanas.