दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
अभ्युत्थानेन दैवस्य समारब्धेन कर्मणा । विधिना कर्मणा चैव स्वर्गमार्गमवाप्लुयात्,मनुष्य दैवके उत्थानसे आरम्भ किये हुए पुरुषार्थसे उत्तम विधि और शास्त्रोक्त सत्कर्मसे ही स्वर्गलोकका मार्ग पा सकता है
abhyutthānena daivasya samārabdhena karmaṇā | vidhinā karmaṇā caiva svargamārgam avāpnuyāt ||
قال بهيشما: «بالنهوض بعزمٍ راسخ، وبالشروع في العمل على وفاق ما قُدِّر وأُمر به، وبإتيان الأفعال وفق القاعدة القويمة وأحكام الشريعة المقدسة في النصوص، ينال الإنسان السبيل المؤدي إلى السماء. وتؤكد هذه التعاليم أن القدر ليس بديلاً عن السعي: فالعمل الأخلاقي المنضبط هو الوسيلة التي تُبلَغ بها العوالم الأرفع والغايات الأسمى».
भीष्म उवाच
Heaven (and moral uplift) is reached through disciplined, rule-guided righteous action—undertaken with personal effort—even while acknowledging the role of daiva (what is ordained).
In the Anushasana Parva, Bhishma continues instructing on dharma; here he states a general principle that proper, scripturally guided action combined with determined effort is the means to attain the heavenly path.