Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Adhyāya 59: On Giving to the Asker and Supporting the Non-asking (याचक-अयाचक-दाने धर्मः)

जनेश्वर! क्षत्रियलोग सदासे ही भृगुवंशी ब्राह्मणोंके यजमान हैं; किंतु प्रारब्धवश आगे चलकर उनमें फूट हो जायगी। इसलिये वे दैवकी प्रेरणासे समस्त भृगुवंशियोंका संहार कर डालेंगे। नरेश्वर! वे दैवदण्डसे पीड़ित हो गर्भके बच्चेतकको काट डालेंगे ।। तत उत्पत्स्यतेडस्माकं कुले गोत्रविवर्धन: । ऊर्वो नाम महातेजा ज्वलनार्कसमद्युति:,तदनन्तर मेरे वंशमें ऊर्व नामक एक महातेजस्वी बालक उत्पन्न होगा, जो भार्गव गोत्रकी वृद्धि करेगा। उसका तेज अग्नि और सूर्यके समान दुर्धर्ष होगा

janeśvara! kṣatriyaloko sadāsa hi bhṛguvaṃśī brāhmaṇoṃ ke yajamāna hai; kiṃtu prārabdhavaśa āge calakara unameṃ phūṭa ho jāyagī. isaliye ve daivakī preraṇāse samasta bhṛguvaṃśiyoṃ kā saṃhāra kara ḍāleṃge. nareśvara! ve daivadaṇḍase pīḍita ho garbhake bacce taka ko kāṭa ḍāleṃge. tata utpatsyate 'smākaṃ kule gotravivardhanaḥ | ūrvo nāma mahātejā jvalanārkasamadyutiḥ ||

يا جَنِيشْوَرَ، إنّ الكشاتريا هم حقًّا اليَجَمانا (yajamāna: رعاةُ القربان) لبراهمةِ سلالةِ بهريغو؛ غير أنّ قوّةَ القَدَر ستُحدث بينهم مع الأيام شِقاقًا. فلذلك، بدافعٍ من الإلهام الإلهي، سيُعملون السيف في آلِ بهريغو جميعًا. أيها الملك، وقد أثقلهم قضيبُ المصير، سيقطعون حتى الأطفال في الأرحام. ثمّ سيولد في سلالتنا غلامٌ عظيمُ التوهّج يُدعى أُورفا (Ūrva)، مُنمّي غوترا البهارغفا (Bhārgava)، وسيكون لمعانه لا يُقاوَم—كالنار وكالشمس.

तत्then/that
तत्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
उत्पत्स्यतेwill arise/be born
उत्पत्स्यते:
Karta
TypeVerb
Rootउत्+पद्
FormFuture, 3rd, Singular, Atmanepada
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Plural
कुलेin the lineage/family
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
गोत्र-विवर्धनःincreaser of the clan/gotra
गोत्र-विवर्धनः:
Karta
TypeAdjective
Rootगोत्र-विवर्धन
FormMasculine, Nominative, Singular
ऊर्वःUrva (name)
ऊर्वः:
Karta
TypeProperNoun
Rootऊर्व
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name/namely
नाम:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनाम
Formtrue
महातेजाःof great splendor/energy
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्वलन-अर्क-सम-द्युतिःhaving radiance equal to fire and the sun
ज्वलन-अर्क-सम-द्युतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्वलन-अर्क-सम-द्युति
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यववन उवाच

K
Kshatriyas (kṣatriya-loka)
B
Bhṛgu lineage (bhṛgu-vaṃśa / Bhārgavas)
B
Brahmins (brāhmaṇas)
Ū
Ūrva (ūrva)
K
King addressed as Janeśvara/Nareśvara

Educational Q&A

The passage frames social rupture and extreme violence as arising under the pressure of prārabdha (set destiny) and daiva (fate/divine agency), while also emphasizing the ethical gravity of such acts—especially harm to the unborn—and the idea that lineage and dharma can be restored through a righteous successor (Ūrva) who preserves the gotra.

A speaker addresses a king, predicting that although Kshatriyas are normally patrons of the Bhṛgu Brahmins, destiny will cause a split leading to the slaughter of the Bhṛgu line, even extending to unborn children. After this devastation, a powerful child named Ūrva will be born in the speaker’s lineage to revive and expand the Bhārgava gotra.