Shloka 3

Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)

Devanagari script

अपीडयन्‌ भूत्यवर्गमित्येवमनुशुश्रुम । पीडयन्‌ भृत्यवर्ग हि आत्मानमपकर्षति,परंतु हमने सुना है कि 'जिनके भरण-पोषणका अपने ऊपर भार है उस समुदायको कष्ट दिये बिना ही दाताको दान करना चाहिये। जो पोष्यवर्गको कष्ट देकर या भूखे मारकर दान करता है वह अपने आपको नीचे गिराता है'

Transliteration

apīḍayan bhṛtyavargam ity evam anuśuśruma | pīḍayan bhṛtyavargaṁ hi ātmānam apakarṣati ||

Translation

قال بهيشما: «هكذا سمعنا: ينبغي أن يُعطى العطاء من غير أن يُلحق ضيقًا بمن هم في كفالة المرء. فإنّ من يعذّب أهل بيته وتابعيه—بحرمانهم أو بإيقاعهم في المعاناة—ليتصدّق، إنما يجرّ نفسه إلى الدون.»

Word by Word

अपीडयन्not afflicting / without troubling

भृत्य-वर्गम्the group of dependents/servants

इतिthus

एवम्in this manner

अनुशुश्रुमwe have heard

पीडयन्afflicting / troubling

भृत्य-वर्गम्the group of dependents/servants

हिindeed / for

आत्मानम्oneself

अपकर्षतिdrags down / degrades

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes