Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्

Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct

स द्विजो वैश्यतामेति वैश्यो वा शूद्रतामियात्‌ । स्वधर्मात्‌ प्रच्युतो विप्रस्तत: शूद्रत्वमाप्तुते

sa dvijo vaiśyatām eti vaiśyo vā śūdratām iyāt | svadharmāt pracyuto vipras tataḥ śūdratvam āpnute ||

قال مهاديفا: إنّ الرجل «ثنائيّ الميلاد» (دْفِجَ) إذا ترك واجبه المرسوم له (سْفَذَرْمَ) وتناول عملاً يليق بالڤايشيا (vaiśya) هبط إلى حال الڤايشيا. وكذلك الڤايشيا إذا اتّخذ سلوك الشودرَة (śūdra) ومهنهم وقع في الشودرَة. وعلى هذا القياس، فإنّ البرهمن (brāhmaṇa) إذا زلّ عن دهرمته بعملٍ شبيهٍ بعمل الشودرَة آل إلى نيل منزلة الشودرَة. والمغزى الأخلاقي أنّ الانضباط الباطني والمسؤولية الاجتماعية ينبغي أن يتوافقا؛ فإذا ساق الطمع أو الوهم أو الإهمالُ المرءَ إلى هجر سْفَذَرْمَ عُدَّ ذلك انحطاطاً أخلاقياً وروحياً، وله تبعات تمتدّ حتى إلى الميلاد القادم عبر الكَرْمَا وإعادة الولادة.

सःhe/that (person)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विजःa twice-born (Brahmin etc.)
द्विजः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Nominative, Singular
वैश्यताम्the state of being a Vaiśya
वैश्यताम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैश्यता
FormFeminine, Accusative, Singular
एतिgoes/attains
एति:
TypeVerb
Rootइ (एति)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
वैश्यःa Vaiśya
वैश्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्य
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
शूद्रताम्the state of being a Śūdra
शूद्रताम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूद्रता
FormFeminine, Accusative, Singular
इयात्would go/should attain
इयात्:
TypeVerb
Rootया (इयात्)
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
स्वधर्मात्from one’s own duty
स्वधर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्वधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रच्युतःfallen/deviated
प्रच्युतः:
TypeAdjective
Rootप्र-च्युत (√च्यु + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
विप्रःa Brahmin
विप्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःtherefore/then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
शूद्रत्वम्Śūdra-hood
शूद्रत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूद्रत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
आप्नुतेattains/obtains
आप्नुते:
TypeVerb
Rootआप् (आप्नुते)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrīmahēśvara (Mahādeva/Śiva)
D
dvija
V
vipra (brāhmaṇa)
V
vaiśya
Ś
śūdra
S
svadharma

Educational Q&A

The verse teaches that abandoning one’s svadharma and adopting duties considered improper to one’s station is a form of ethical and spiritual fall, described here as leading to a lower social/spiritual status and even a corresponding rebirth.

Śrīmahēśvara (Mahādeva) is instructing about the consequences of deviating from prescribed duties (varṇa-based svadharma), using the examples of a dvija/brāhmaṇa taking up vaiśya or śūdra-type work and a vaiśya taking up śūdra-type work.