Shloka 163
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
पुनरायात् पुरं तात स्त्रीकृतो नृपसत्तम: । “अब स्त्रीभाव आ जानेसे उस अश्वपर कैसे चढ़ सकूँगी?” तात! किसी-किसी तरह महान् प्रयत्न करके वे स्त्रीरूपधारी नरेश घोड़ेपर चढ़कर अपने नगरमें आये
punar āyāt puraṃ tāta strīkṛto nṛpasattamaḥ |
قال بهيشما: «ثم عاد، يا بُنيّ، أفضلُ الملوك—وقد جُعل امرأة—إلى مدينته. وقال في نفسه: “وقد حلّت بي الأنوثة الآن، فكيف أركب ذلك الفرس؟” ومع ذلك، وبجهدٍ شديد وبأيّ سبيلٍ استطاع، ركب الفرس في هيئته الأنثوية وعاد إلى عاصمته.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when one’s condition changes abruptly and brings embarrassment or practical difficulty, steadiness of mind and determined effort enable one to continue one’s rightful course; dignity is shown through perseverance rather than surrender to circumstance.
Bhishma narrates that a king, transformed into a woman, worries about how to mount a horse in that state, yet with great effort manages to mount and returns to his city.