Shloka 11
प्रतीप–गङ्गा संवादः तथा शंतनु–गङ्गा विवाहशर्तिः
Pratīpa and Gaṅgā; Śaṃtanu’s marriage condition
ययातिरुवाच न ग्राम्यमुपयुञज्जीत य आरण्यो मुनिर्भवेत् । तथास्य वसतो<रण्ये ग्रामो भवति पृष्ठत:,ययातिने कहा--जो मुनि वनमें निवास करता है और गाँवोंमें प्राप्त होनेवाली वस्तुओंका उपयोग नहीं करता, इस प्रकार वनमें निवास करनेवाले उस (वानप्रस्थ) मुनिके लिये गाँव पीछे समझा जाता है
yayātir uvāca na grāmyam upayuñjīta ya āraṇyo munir bhavet | tathāsya vasato 'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ ||
قال يَياطي: «الموني الذي صار ساكنَ الغابة لا ينبغي له أن ينتفع بترف القرية ومؤونتها. فإذا أقام في الفلاة على هذا النحو كانت القرية له كأنها قد تُركت “وراء ظهره”؛ فلا تعود عُمدته ولا مركز حياته.»
अद्टक उवाच
Educational Q&A
A true forest-dwelling ascetic should not depend on or indulge in village-derived comforts; spiritual life in the wilderness requires deliberate non-reliance on settled, worldly supports.
Yayāti articulates a rule of conduct for a muni living in the forest: by refusing village provisions and pleasures, the ascetic symbolically and practically leaves the village ‘behind,’ affirming separation from household life.