Shloka 11
Ādi Parva, Adhyāya 90 — Pūror Vaṃśa, Kuru-Pravara, and the Janamejaya Line
Genealogical Recitation
संस्वेदजा अण्डजाश्षोद्धिदश्न सरीसृपा: कृमयो<थाप्सु मत्स्या: । तथाश्मानस्तृणकाष्ठ॑ च सर्वे दिष्टक्षये स्वां प्रकृति भजन्ति,स्वेदज, अण्डज, उद्धिज्ज, सरीसूप, कृमि, जलमें रहनेवाले मत्स्य आदि जीव तथा पर्वत, तृण और काष्ठ--ये सभी प्रारब्ध-भोगका सर्वथा क्षय हो जानेपर अपनी प्रकृतिको प्राप्त हो जाते हैं
saṃsvedajā aṇḍajāś codbhidāś ca sarīsṛpāḥ kṛmayo ’thāpsu matsyāḥ | tathāśmānas tṛṇa-kāṣṭhaṃ ca sarve diṣṭa-kṣaye svāṃ prakṛtiṃ bhajanti ||
المخلوقات المولودة من العَرَق، والمولودة من البيض، والنابتة من الأرض، والزواحف، والديدان، والأسماك الساكنة في الماء—وكذلك الحجارة والعشب والخشب—كلّها، إذا نَفِدَتْ تمامًا حصةُ القدر المعيَّنة (مخزونُ ثمار الأعمال الماضية الواجب تجرّعها)، رجعت إلى طبيعتها الأولى.
जटद्टक उवाच
Educational Q&A
All conditioned forms—living beings of every mode of birth and even seemingly inert things—persist only while their destined momentum (diṣṭa, the allotted karmic remainder) lasts; when it is exhausted, they revert to their own prakṛti (original nature). This encourages a dharmic perspective of impermanence and non-attachment.
The speaker (as given: Jaratkāru) makes a general doctrinal statement using a broad catalogue of beings and objects to illustrate a universal law: the exhaustion of destined karmic results leads to dissolution of the present state and a return to one’s inherent condition.