Shloka 30
आदि पर्व — अध्याय ८३: ययाति-इन्द्र-संवादः तथा अष्टक-प्रश्नः
Yayāti–Indra Dialogue and Aṣṭaka’s Inquiry
धर्मज्ञ इति विख्यात एष राजा भृगूद्वह । अकिक्रान्तश्न मर्यादां काव्यैतत् कथयामि ते,भुगुश्रेष्ठ ये महाराज धर्मज्ञके रूपमें प्रसिद्ध हैं; किंतु इन्होंने ही मर्यादाका उल्लंघन किया है। कविनन्दन! यह आपसे यथार्थ कह रही हूँ
dharmajña iti vikhyāta eṣa rājā bhṛgūdvaha | akikrāntaś ca maryādāṃ kāvyaitat kathayāmi te ||
قال فايشامبايانا: «إن هذا الملك، يا أكرمَ آلِ بهريغو، مشهورٌ بأنه عارفٌ بالدهرما؛ غير أنه قد تجاوز حقًّا حدود السلوك القويم. يا ابن الشاعر (كافيا)، سأقصّ عليك هذا الخبر على وجه الصدق.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Moral reputation is not sufficient: even one famed as a knower of dharma can violate maryādā (proper limits). The verse highlights the ethical demand that conduct must match proclaimed righteousness.
The narrator Vaiśampāyana introduces a story about a king who is celebrated for dharma yet has crossed a boundary of propriety, and he signals that he will recount the matter truthfully to his listener addressed as ‘foremost of the Bhṛgus’ and ‘poet’s son’.