Shloka 55
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
असुरै: सुरायां भवतो5स्मि दत्तो हत्वा गग्ध्वा चूर्णयित्वा च काव्य । ब्राह्मीं मायां चासुरीं विप्र मायां त्वयि स्थिते कथमेवातिवर्तेत्,आचार्यपाद! असुरोंने मुझे मारकर मेरे शरीरको जलाया और चूर्ण बना दिया। फिर उसे मदिरामें मिलाकर आपको पिला दिया! विप्रवर! आप ब्राह्मी, आसुरी और दैवी तीनों प्रकारकी मायाओंको जानते हैं। आपके होते हुए कोई इन मायाओंका उल्लंघन कैसे कर सकता है?
Kaca uvāca—asuraiḥ surāyāṃ bhavato ’smi datto hatvā dagdhvā cūrṇayitvā ca kāvya | brāhmīṃ māyāṃ cāsurīṃ vipra māyāṃ tvayi sthite kathamevātivartet, ācāryapāda ||
قال كَچا: «يا كافْيَة (شُكرا)، إن الأسورا قتلوني، وأحرقوا جسدي، وسحقوه حتى صار مسحوقًا، ثم خلطوه بالخمر وأجبروك على شربه. يا خيرَ البراهمة، أنت تعلم فنون المايا: البراهمية والآسورية؛ ومع حضورك، كيف يستطيع أحد أن يتجاوز هذه القوى أو يقهرها، أيها المعلّم الموقّر؟»
कच उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tension between power and ethics: mastery of māyā (occult or deceptive power) does not automatically prevent wrongdoing, and even revered teachers can be made instruments of harm through deceit. It also underscores the gravity of violating dharma through treachery, especially within a guru’s household and in the context of sacred knowledge.
Kaca recounts to Śukra (Kāvya), the Asura preceptor, how the Asuras killed him, burned and pulverized his body, mixed it into liquor, and forced Śukra to ingest it—attempting to prevent Kaca’s return and the transmission of the life-restoring knowledge he seeks.