Shloka 8
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
ततः पड्चाशतं कन्या: पुत्रिका अभिसंदधे । प्रजापति: प्रजा दक्ष: सिसृक्षुर्जनमेजय,धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेडनघ । वैशम्पायनजी कहते हैं--निष्पाप जनमेजय! अब मैं दक्ष प्रजापति, वैवस्वत मनु, भरत, कुरु, पूर, अजमीढ, यादव, कौरव तथा भरतवंशियोंकी कुल-परम्पराका तुमसे वर्णन करूँगा। उनका कुल परम पवित्र, महान् मंगलकारी तथा धन, यश और आयुकी प्राप्ति करानेवाला है जनमेजय! जब वे सभी विरक्त होकर घरसे निकल गये, तब प्रजाकी सृष्टि करनेकी इच्छासे प्रजापति दक्षने पुत्रिकाके द्वारा पुत्र (दौहित्र) होनेपर उस पुत्रिकाको ही पुत्र मानकर पचास कन्याएँ उत्पन्न की
tataḥ pañcāśataṃ kanyāḥ putrikā abhisandadhe | prajāpatiḥ prajā-dakṣaḥ sisṛkṣur janamejaya, dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ kīrtayiṣyāmi te 'n-agha |
قال فايشَمبايانا: ثم إن دَكْشَ، وهو البراجابتي الحاذق بتدبير الخلائق، عزم على نظام «بوتريكا»، فأخرج خمسين ابنة. يا جَنَمِجَيا، يا من لا دنس عليه، سأقصّ عليك نسبًا مباركًا، مانحًا للذكر، باعثًا على طول العمر.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the dharmic importance of lineage-continuity and social institutions (like the putrikā arrangement) used to sustain family lines, while also framing sacred genealogy as ‘auspicious’—a narration believed to confer prosperity, fame, and longevity when heard or recited.
Vaiśampāyana addresses King Janamejaya and transitions into genealogical narration. He states that Dakṣa Prajāpati, wishing to create beings, adopted the putrikā arrangement and produced fifty daughters, setting the stage for subsequent lines of descent.