Shloka 27
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
राज्यं शशास सुमहद् धर्मेण पृथिवीपते । पितृन् देवानृषीन् विप्रान् गन्धर्वोरगराक्षसान्,पृथ्वीपते! उन्होंने अपने विशाल राज्यका धर्मपूर्वक शासन किया। पितरों, देवताओं, ऋषियों, ब्राह्मणों, गन्धरवों, नागों, राक्षसों तथा ब्राह्मण, क्षत्रिय और वैश्योंका भी पालन किया। राजा नहुषने झुंड-के-झुंड डाकुओं और लुटेरोंका वध करके ऋषियोंको भी कर देनेके लिये विवश किया
rājyaṃ śaśāsa sumahad dharmeṇa pṛthivīpate | pitṝn devān ṛṣīn viprān gandharvoragarākṣasān |
قال فايشَمبايانا: يا ربَّ الأرض، لقد حكم مملكته العظيمة وفق الدَّرما، فكان يعول ويُجِلّ الآباءَ الأسلاف (Pitṛs) والآلهةَ والريشيين والبرهمنة، وكذلك الغندهرفا (Gandharvas) والناغا (Nāgas) والراكشسا (Rākṣasas). وتعرض الآية مثال المُلك الصالح بوصفه حمايةً وصونًا للنظام بين جميع طبقات الكائنات بحكمٍ قويم.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rājadharma: a king’s legitimacy rests on ruling by dharma—protecting, sustaining, and honoring all orders of beings (human and non-human) rather than ruling by mere force.
Vaiśampāyana describes an exemplary phase of kingship: the ruler governs a vast realm righteously and maintains harmonious relations with ancestral powers, divine beings, sages, priestly communities, and other classes such as Gandharvas, Nāgas, and Rākṣasas.