Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

वंशानुकीर्तनम् — Genealogical Recitation from Dakṣa to Yayāti and the Establishment of the Paurava Line

मत्तबर्हिणसंघुष्ट प्रविवेश महद्‌ वनम्‌ | तत्‌ स चैत्ररथप्रख्यं समुपेत्य नरर्षभ:

mattabarhiṇasaṅghuṣṭaḥ praviveśa mahad vanam | tat sa caitrarathaprakhyaṃ samupetya nararṣabhaḥ ||

قال فايشَمبايانا: وبينما كانت الغابةُ الكبرى تَضُجُّ بنداءات الطواويس كأنها ثَمِلة، دخلها. ثم إن ذلك «الثورَ بين الرجال» دنا من بقعةٍ مشهورةٍ كالبُستان الإلهيّ تشَيْترَرَثَ—في إشارةٍ إلى موضعٍ فائق الجمال غزير الخصب، حيث يتحوّل سفرُ البطل من مجرد ارتحال إلى لقاءٍ مشحونٍ بالامتحان الأخلاقي مع بهاء الطبيعة وما يكمُن فيها من اختبارات.

मत्तबर्हिणसंघुष्टम्resounding with intoxicated peacocks
मत्तबर्हिणसंघुष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमत्तबर्हिणसंघुष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
महत्great, vast
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चैत्ररथप्रख्यम्like (the forest) Caitraratha
चैत्ररथप्रख्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचैत्ररथप्रख्य
FormNeuter, Accusative, Singular
समुपेत्यhaving approached
समुपेत्य:
TypeVerb
Rootसम्-उप-इ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
नरर्षभःbull among men, best of men
नरर्षभः:
Karta
TypeNoun
Rootनरर्षभ
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
C
Caitraratha (grove/park of Kubera)
F
forest (vana)
P
peacocks (barhiṇa)

Educational Q&A

The verse highlights how a hero’s path often passes through spaces of beauty and abundance that can become arenas of testing—inviting attentiveness, restraint, and right conduct (dharma) amid allure and wonder.

The narrator describes a distinguished man entering a vast forest alive with peacock calls, and then approaching a celebrated, Caitraratha-like region—setting the scene for events in an exceptionally beautiful woodland setting.