Shloka 29
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
भक्षयन्ति सम मांसानि प्रकुट्य विधिवत् तदा । तत्र केचिद् गजा मत्ता बलिन: शस्त्रविक्षता:,वहाँ कितने ही व्याप्र-स्वभावके नृशंस जंगली मनुष्य भूखे होनेके कारण कुछ मृगोंको कच्चे ही चबा गये। कितने ही वनमें विचरनेवाले व्याध वहाँ आग जलाकर मांस पकानेकी अपनी रीतिके अनुसार मांसको कूट-कूटकर राँधने और खाने लगे। उस वनमें कितने ही बलवान् और मतवाले हाथी अस्त्र-शस्त्रोंके आघातसे क्षत-विक्षत होकर सूँड़को समेटे हुए भयके मारे वेगपूर्वक भाग रहे थे। उस समय उनके घावोंसे बहुत-सा रक्त बह रहा था और वे मल-मूत्र करते जाते थे
bhakṣayanti sama māṃsāni prakuṭya vidhivat tadā | tatra kecid gajā mattā balinaḥ śastravikṣatāḥ |
قال فايشَمبايانا: عندئذٍ، في تلك الفلاة، كان بعضهم يأكل اللحم بعد أن أعدّه على عادته ووفق قواعده الخشنة. وهناك كانت أفيالٌ قوية، مسعورة بسُعار الفُحولة، قد مُزِّقت وشُوِّهت بضربات السلاح، فتقبض خراطيمها وتهرب مذعورة. ويُظهر المشهد انهيار الكوابح المألوفة: فالجوع والعنف يدفعان الكائنات إلى نجاةٍ محمومة، وتغدو الغابة مسرحًا للقسوة والرعب.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how hunger and weapon-driven violence can erode restraint and compassion, turning the forest into a space where fear and cruelty dominate—an implicit warning about adharma arising from uncontrolled appetite and aggression.
A chaotic forest scene is described: people consume meat prepared in their manner, while strong, rut-maddened elephants, badly wounded by weapons, recoil in fear and run away, showing the destructive impact of hunting/armed conflict on living beings.