Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

अश्वत्थामा महावीर्य: शत्रुपक्षभयावह: । वीर: कमलपत्राक्ष: क्षितावासीन्नराधिप,भारत! उनके यहाँ महादेव, यम, काम और क्रोधके सम्मिलित अंशसे शत्रुसंतापी शूरवीर अश्वत्थामाका जन्म हुआ, जो इस पृथ्वीपर महापराक्रमी और शत्रुपक्षका संहार करनेवाला वीर था। राजन! उसके नेत्र कमलदलके समान विशाल थे

aśvatthāmā mahāvīryaḥ śatrupakṣabhayāvahaḥ | vīraḥ kamalapatrākṣaḥ kṣitāvāsīn narādhipa ||

قال فايشَمبايانا: كان أَشْوَتْثَامَا عظيمَ البأس، رُعبًا لصفوف العدو. بطلٌ بعينين كبتلات اللوتس، عاش على هذه الأرض، أيها الملك—قويًّا في الشجاعة، جديرًا بسحق القوى المناوئة.

अश्वत्थामाAshvatthaman
अश्वत्थामा:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वत्थामन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महावीर्यःof great prowess
महावीर्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहावीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शत्रुपक्षभयावहःbringing fear to the enemy side
शत्रुपक्षभयावहः:
Karta
TypeAdjective
Rootशत्रुपक्षभयावह
FormMasculine, Nominative, Singular
वीरःhero, warrior
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
कमलपत्राक्षःlotus-petal-eyed (having eyes like lotus petals)
कमलपत्राक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootकमलपत्राक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षितौon the earth
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
अवासीdwelt, lived
अवासी:
Karta
TypeVerb
Rootवस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
Sampradana
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
Sampradana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Aśvatthāmā
N
Narādhipa (the king addressed)

Educational Q&A

The verse highlights how extraordinary martial power can inspire awe and fear; in the broader context of Aśvatthāmā’s origin (linked with forces like wrath), it also hints that strength without restraint can become ethically dangerous.

Vaiśampāyana is describing Aśvatthāmā’s formidable nature—great valor, fearsome to enemies, and marked by lotus-like eyes—within a genealogical/character-introduction passage in the Ādi Parva.