Shloka 43
Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)
सत्यवागर्कपर्णश्व प्रयुतश्चापि विश्रुत: । भीमश्रित्ररथश्वैव विख्यात: सर्वविद् वशी,राजन! भीमसेन, उग्रसेन, सुपर्ण, वरुण, गोपति, धुृतराष्ट्र, सातवें सूर्यवर्चा, सत्यवाक्, अर्करर्ण, विख्यात प्रयुत, भीम, सर्वज्ञ और जितेन्द्रिय चित्ररथ, शालिशिरा, चौदहवें पर्जन्य, पंद्रहवें कलि और सोलहवें नारद--से सब देवगन्धर्व जातिवाले सोलह पुत्र मुनिके गर्भसे उत्पन्न कहे गये हैं
vaiśampāyana uvāca | satyavāg arkaparṇaś ca prayutaś cāpi viśrutaḥ | bhīmaś citrarathaś caiva vikhyātaḥ sarvavid vaśī rājān ||
قال فَيَشَمْبَايَنَة: «أيها الملك، كان فيهم مشاهير: سَتْيَفَاك (Satyavāk)، وأَرْكَبَرْنَة (Arkaparṇa)، وبْرَيُوتَة (Prayuta)، ووِشْرُوتَة (Viśruta) الذائع الصيت؛ وكذلك بِهِيمَة (Bhīma) وتشِتْرَرَثَة (Citraratha)—مُمَجَّدون، عارفون، ضابطون لأنفسهم.» ويؤكد المقطع أن السموّ الحق لا يُقاس بالقوة أو النسب وحدهما، بل بقهر النفس وثبات اللسان على الصدق.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links true distinction with inner discipline: being 'satyavāk' (truth-speaking) and 'vaśī' (self-controlled) is presented as a hallmark of the truly renowned, suggesting ethical stature is grounded in restraint and integrity.
Vaiśampāyana continues a catalog-like narration, naming notable figures (often understood in the surrounding context as celestial or semi-divine lineages) and highlighting their fame and qualities, as part of a broader genealogical/legendary account in Ādi Parva.