Shloka 1
Āstīka-stuti at Janamejaya’s Sacrifice (आस्तीकस्तुतिः / यज्ञप्रशंसा)
नऔहा-<> ड-ऑ का पज्चाशत्तमो<्ध्याय: शृंगी ऋषिका परीक्षित्को शाप, तक्षकका काश्यपको लौटाकर छलसे परीक्षित्को डँसना और पिताकी मृत्युका वृत्तान्त सुनकर जनमेजयकी तक्षकसे बदला लेनेकी प्रतिज्ञा मन्त्रिण ऊचु. ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजड़मम् | मुने: क्षुतक्षाम आसज्य स्वपुरं पुनराययौ,मन्त्री बोले--राजेन्द्र! उस समय राजा परीक्षित् भूखसे पीड़ित हो शमीक मुनिके कंधेपर मृतक सर्प डालकर पुनः अपनी राजधानीमें लौट आये
Janamejaya uvāca: tataḥ sa rājā rājendraḥ skandhe tasya bhujagottamam | muneḥ kṣut-kṣāma āsajya svapuraṃ punar āyayau || mantriṇa ūcuḥ—rājendra! tasmin kāle rājā Parīkṣit kṣudhā-pīḍitaḥ Śamīka-muneḥ skandhe mṛtaka-sarpaṃ nikṣipya punaḥ svāṃ rājadhānīṃ pratyāgāt |
قال جنميجيا: ثم إن ذلك الملك، يا خير الملوك، وقد أضعفه الجوع، وضع على كتف الناسك حيّةً ميتة—وهي من أرفع الحيّات شأنًا—ثم عاد إلى مدينته. وقال الوزراء: «يا مولاي! في ذلك الحين كان الملك بارِكشِت (Parīkṣit) قد أضناه الجوع، فوضع حيّةً ميتة على كتف الناسك شاميكا (Śamīka)، ثم رجع إلى عاصمته».
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
Even a king, when overcome by hunger, anger, or impatience, can commit an act of adharma—here, disrespect toward a sage. The narrative highlights how lapses in self-control and reverence for ascetics can set in motion grave consequences, affecting not only the individual but also the wider moral and political order.
King Parīkṣit, distressed by hunger, places a dead snake on the shoulder of the sage Śamīka and then returns to his capital. This act becomes the immediate cause leading toward the later curse (through Śṛṅgī) and the chain of events culminating in Parīkṣit’s death and Janamejaya’s resolve for vengeance against Takṣaka.