Shloka 14
Ādi Parva, Adhyāya 47 — Janamejaya’s Sarpa-satra: Vow, Preparation, and the Onset of the Serpent Offering
शुक्लपक्षे यथा सोमो व्यवर्धत तथैव स: । ततः कतिपयाहस्य जरत्कारुर्महायशा:,जैसे शुक्लपक्षमें चन्द्रमा बढ़ते हैं, उसी प्रकार वह गर्भ भी नित्य परिपुष्ट होने लगा। तत्पश्चात् कुछ दिनोंके बाद महातपस्वी जरत्कारु कुछ खिन्न-से होकर अपनी पत्नीकी गोदमें सिर रखकर सो गये। उन विप्रवर जरत्कारुके सोते समय ही सूर्य अस्ताचलको जाने लगे
śuklapakṣe yathā somo vyavardhata tathaiva saḥ | tataḥ katipayāhasya jaratkārur mahāyaśāḥ |
قال تَكْشَكَ: «كما يزداد القمر في النصف المضيء من الشهر، كذلك كان ذلك الجنين ينمو على الدوام ويغدو ممتلئًا قويًّا. ثم بعد أن مضت أيام، وضع الناسك الجليل جَرَتْكَارُو—وقد اعتراه شيء من الكآبة—رأسه في حجر زوجته فغلبه النوم؛ وبينما كان ذلك البراهمن الأسمى نائمًا، أخذت الشمس تميل إلى الغروب».
तक्षक उवाच
Educational Q&A
The verse frames human life and lineage within ṛta (cosmic order): growth and maturation are likened to the Moon’s waxing, suggesting that personal and familial duties unfold in time and should be respected with steadiness and restraint.
Takṣaka describes the embryo’s steady growth. After some days, the sage Jaratkāru, feeling somewhat downcast, falls asleep with his head in his wife’s lap, and the scene is marked by the Sun moving toward setting—an ominous or significant temporal cue in the unfolding episode.