Shloka 91
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
यश्चाधर्मेण वै ब्रूयाद् यश्चाधर्मेण पृच्छति । तयोरन्यतर:ः प्रैति विद्वेषं चाधिगच्छति,जो अधर्मपूर्वक अध्यापन या उपदेश करता है अथवा जो अधर्मपूर्वक प्रश्न या अध्ययन करता है, उन दोनोंमेंसे एक (गुरु अथवा शिष्य) मृत्यु एवं विद्वेषको प्राप्त होता है
yaścādharmeṇa vai brūyād yaścādharmeṇa pṛcchati | tayor anyataraḥ praiti vidveṣaṃ cādhigacchati ||
مَن تكلّم (أو علّم) على خلاف الدَّرْمَا، ومَن سأل (أو درس) على خلاف الدَّرْمَا—فبين هذين لا بدّ أن يهلك أحدهما (المعلّم أو التلميذ)، ويقع كذلك في العداوة والبغضاء. تُحذِّر هذه الآية من أن التعليم والسؤال لا بد أن يقومَا على الاستقامة؛ وإلا انقلبت العلاقة وثمرتها إلى فسادٍ مُهلِك.
राम उवाच
Educational Q&A
Teaching and questioning must be done according to dharma; if either instruction or inquiry is driven by adharma (improper intent or method), the outcome becomes destructive—leading to ruin and mutual hostility.
Rāma states a moral principle about discourse and learning: when teacher and student engage in unrighteous speech or unrighteous questioning, the bond deteriorates and one of them meets calamity, along with the rise of enmity.