Shloka 101
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
स एवमुक्तो बाढमित्युक्त्वा तदा तद् वृषभस्य मूत्र पुरीषं च भक्षयित्वोत्तड़कः सम्भ्रमादुत्थित एवाप उपस्पृश्य प्रतस्थे,उसके पुनः ऐसा कहनेपर उत्तंकने “बहुत अच्छा” कहकर उसकी बात मान ली और उस बैलके गोबर तथा मूत्रको खा-पीकर उतावलीके कारण खड़े-खड़े ही आचमन किया। फिर वे चल दिये
sa evam ukto bāḍham ity uktvā tadā tad vṛṣabhasya mūtra-purīṣaṃ ca bhakṣayitvottakaḥ sambhramād utthita evāpa upaspṛśya pratasthē |
فلما خوطب بذلك قال أوتَّنكا: «حسنًا»، وامتثل. فأكل روث الثور وشرب بوله؛ ولشدة عجلته أتى بالأَچَمَنَة (ācamana، طقس الارتشاف للتطهير) وهو قائم، ثم مضى في طريقه. وتُبرز الحادثة التوتر بين النجاسة الظاهرة والطاعة الباطنة لتوجيه أعلى، حيث يُقْدِم المرء على فعلٍ شاقّ وفاءً بنذر الواجب وللمقصد الأخلاقي الأوسع للرحلة.
राम उवाच
Educational Q&A
The passage highlights steadfastness in dharma: a seeker may be required to endure socially repugnant or personally difficult acts when they are commanded within a legitimate vow-bound context. It also points to the distinction between external impurity and the inner intention of obedience and discipline.
Uttanka agrees to what he has been told, consumes the bull’s urine and dung, quickly performs ācamana while still standing due to urgency, and then departs to continue his mission.