Shloka 16
सूर्यो भूत्वा रश्मिभिर्जातवेदो भूमेरम्भो भूमिजातान् रसांश्व । विश्वानादाय पुनरुत्सृज्य काले दृष्टवा वृष्ट्या भावयसीह शुक्र,शुक्लवर्णवाले सर्वज्ञ अग्निदेव! आप ही सूर्य होकर अपनी किरणोंद्वारा पृथ्वीसे जलको और सम्पूर्ण पार्थिव रसोंको ग्रहण करते हैं तथा पुन: समय आनेपर आवश्यकता देखकर वर्षके द्वारा इस पृथ्वीपर जलरूपमें उन सब रसोंको प्रस्तुत कर देते हैं
sūryo bhūtvā raśmibhir jātavedo bhūmer ambho bhūmijātān rasāṁś ca | viśvān ādāya punar utsṛjya kāle dṛṣṭvā vṛṣṭyā bhāvayasīha śukra śuklavarṇavāle sarvajña agnideva ||
أثنى ستامبهاميترا على أغني بوصفه منظِّم الكون: «يا أغنيديفا، أيها العليم بكل شيء، ذو العُرف الأبيض المتلألئ! إنك تصير شمسًا، وبأشعتك ترفع مياه الأرض وكل خلاصاتها؛ ثم إذا جاء الأوان، ونظرتَ ما تقتضيه الحاجة، أطلقتها من جديد—فتغذّي هذا العالم بالمطر. لذلك تُدعَى “شُكرا”؛ فدوراتك المنتظمة تسند الحياة وتحفظ انسجام الدهر وميزان الدارما في الكون.»
स्तम्बमित्र उवाच
Educational Q&A
The verse presents a dharmic vision of nature: divine intelligence sustains the world through orderly cycles—taking up water and essences and returning them as rain at the right time. This regularity (ṛta) is portrayed as a moral-cosmic principle that enables life to flourish.
Stambhamitra addresses Agni in praise, identifying him with the Sun’s function: drawing up earthly waters and vital essences by rays and later releasing them as rainfall, thereby nourishing the earth. The speech is devotional and explanatory, highlighting Agni’s universal agency.