Shloka 3
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
सोमश्च शक्रो वरुण: कुबेर: साध्या रुद्रा वसवो<5थाश्विनौ च । प्रजापतिर्भुवनस्य प्रणेता समाजम्मुस्तत्र देवास्तथान्ये,चन्द्रमा, इन्द्र, वरुण, कुबेर, साध्यगण, रुद्रगण, वसुगण, दोनों अश्विनीकुमार तथा अन्य सब देवता मिलकर जहाँ सृष्टिकर्ता प्रजापति ब्रह्माजी रहते थे, वहाँ गये। वहाँ जाकर वे सब देवता लोकगुरु ब्रह्माजीसे बोले--'भगवन्! मनुष्योंकी संख्या बहुत बढ़ रही है। इससे हमें बड़ा भय लगता है। उस भयसे हम सबलोग व्याकुल हो उठे हैं और सुख पानेकी इच्छासे आपकी शरणमें आये हैं!
somaś ca śakro varuṇaḥ kuberaḥ sādhyā rudrā vasavo 'thāśvinau ca | prajāpatiḥ bhuvanasya praṇetā samājamus tatra devās tathānye ||
قال فياسا: اجتمع سوما (القمر)، وشَكرا (إندرا)، وفارونا، وكوبيرا، والسادهيات، والرودرات، والفاسوات، والتوأمان أشفين، ومعهم سائر الآلهة، ثم مضوا إلى الخالق براجاباتي، مُدبِّر العوالم. فلما دنَوا من سيّد الكائنات، براهمَا، أفضَوا إليه بقلقهم قائلين: «يا بهاغافان! إن عدد البشر يزداد زيادةً عظيمة، وذلك يملؤنا خوفًا. ومن هذا الخوف اضطربنا، وبطلب الأمن والهناء جئنا نلوذ بك ونلتمس منك الهداية.»
व्यास उवाच
Educational Q&A
Even divine powers acknowledge the need for a higher, principled regulator when imbalance arises. The verse highlights refuge in rightful authority (Prajāpati) and the ethical idea that growth and power must be governed by cosmic order and responsible oversight.
A group of major deities—Soma, Indra, Varuṇa, Kubera, and others—assemble and approach Prajāpati (Brahmā). They report their fear and agitation caused by the rapid increase of humans and seek his protection and guidance to restore balance.