Shloka 29
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
विश्वभुग भूतथामा च शिबिरिन्द्र: प्रतापवान् । शन्तिश्नतुर्थस्तेषां वै तेजस्वी पठचम: स्मृत:,व्यासजी कहते हैं--राजन्! पूर्ववर्ती इन्द्रोंका यह वचन सुनकर वज्रधारी इन्द्रने पुनः देवश्रेष्ठ महादेवजीसे इस प्रकार कहा--“भगवन्! मैं अपने वीर्यसे अपने ही अंशभूत पुरुषको देवताओंके कार्यके लिये समर्पित करूँगा, जो इन चारोंके साथ पाँचवाँ होगा। उसे मैं स्वयं ही उत्पन्न करूँगा। विश्वभुक, भूतधामा, प्रतापी इन्द्र शिबि, चौथे शान्ति और पाँचवें तेजस्वी--ये ही उन पाँचोंके नाम हैं
viśvabhuk bhūtathāmā ca śibirindraḥ pratāpavān | śāntiś caturthas teṣāṃ vai tejasvī pañcamaḥ smṛtaḥ ||
قال فياسا: «أيها الملك! لما سمع إندرا حامل الصاعقة كلام الإندرات السابقين، عاد فخاطب مهاديڤا، أسمى الآلهة، على هذا النحو: “أيها الرب المبارك! بقوتي أنا سأهب رجلاً—وهو في الحقيقة جزءٌ مني—لأداء عمل الآلهة. وسيكون الخامس إلى جانب أولئك الأربعة. وأنا نفسي سأُخرجه إلى الوجود.” وتُروى أسماء هؤلاء الخمسة على أنها: فيشفابهوك، وبوتاثاما، وإندرا شيبي الجبار، والرابع شانتي، والخامس تيجسڤين المتلألئ.»
व्यास उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes divine responsibility and the maintenance of cosmic order: Indra commits to offering his own ‘portion’ for the gods’ work, illustrating that power is ethically bound to service (dharma) rather than personal gain.
Vyāsa narrates that Indra, after hearing earlier Indras, speaks again to Mahādeva and promises to manifest a fifth helper—an emanation of himself—for the gods’ purpose, then lists the five names: Viśvabhuk, Bhūtathāmā, Śibi-Indra, Śānti, and Tejasvin.