Shloka 28
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
व्यास उवाच एतच्छुत्वा वज्ञपाणियवरचस्तु देवश्रेष्ठ पुनरेवेदमाह । वीर्येणाहं पुरुष कार्यहेतो- ्दद्यामेषां पठचमं मत्प्रसूतम्,व्यासजी कहते हैं--राजन्! पूर्ववर्ती इन्द्रोंका यह वचन सुनकर वज्रधारी इन्द्रने पुनः देवश्रेष्ठ महादेवजीसे इस प्रकार कहा--“भगवन्! मैं अपने वीर्यसे अपने ही अंशभूत पुरुषको देवताओंके कार्यके लिये समर्पित करूँगा, जो इन चारोंके साथ पाँचवाँ होगा। उसे मैं स्वयं ही उत्पन्न करूँगा। विश्वभुक, भूतधामा, प्रतापी इन्द्र शिबि, चौथे शान्ति और पाँचवें तेजस्वी--ये ही उन पाँचोंके नाम हैं
vyāsa uvāca | etac chrutvā vajrapāṇir amarāc chreṣṭhas tu devaśreṣṭhaḥ punar evedam āha | vīryeṇāhaṃ puruṣaṃ kāryahetoḥ dadyām eṣāṃ pañcamaṃ matprasūtam ||
قال فياسا: لما سمع إندرا حامل الصاعقة كلام الإندرات السابقين، عاد فخاطب مهاديڤا، أسمى الآلهة، قائلاً: «أيها الرب المبارك، من أجل غاية الآلهة سأقدّم رجلًا—مولودًا من قوتي أنا، جزءًا من ذاتي—ليكون الخامس مع هؤلاء الأربعة. وأنا نفسي سأُخرجه إلى الوجود.»
व्यास उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes duty aligned with cosmic welfare: a ruler or divine agent should dedicate even what is most personal—one’s own strength or progeny—toward a righteous collective purpose (kārya-hetu), sustaining order (dharma) through responsible offering rather than self-interest.
After hearing the statement attributed to earlier Indras, Indra (the thunderbolt-bearer) responds to Mahādeva, pledging to produce and offer a fifth human agent—born from his own potency—to join the previously mentioned four, so that the gods’ intended task can be accomplished.