Shloka 5
द्रौपदी-स्वयंवर-प्रारम्भः
Commencement of Draupadī’s Svayaṃvara
तृषार्तश्न क्षुधार्तक्ष एकायनगत: पथि । अपश्यदजित: संख्ये मुनि प्रतिमुखागतम्,प्रतापी विश्वामित्र उन्हें अपना यजमान बनाना चाहते थे। राजा कल्माषपाद युद्धमें कभी पराजित नहीं होते थे। उस दिन वे भूख-प्याससे पीड़ित थे और ऐसे तंग रास्तेपर आ पहुँचे थे, जहाँ एक ही आदमी आ-जा सकता था। वहाँ आनेपर उन्होंने देखा, सामनेकी ओससे मुनिश्रेष्ठ महामना वसिष्ठकुमार आ रहे हैं
tṛṣārtaś ca kṣudhārtaś ca ekāyanagataḥ pathi | apaśyad ajitaḥ saṅkhye muniṃ pratimukhāgatam ||
كان الملكُ يتلوّى من العطشِ والجوع، وقد بلغَ طريقًا ضيّقًا لا يسعُ إلا مرورَ واحد؛ فرأى—وهو الذي لا يُقهَر في ساحةِ القتال—حكيمًا مقبلًا عليه وجهًا لوجه. وفي سياقِ الحكاية، تُنذرُ هذه المواجهةُ على دربٍ مُنحصرٍ بصدامِ الأولويات: قوّةُ الملكِ وعجلتُه من جهة، وكرامةُ البراهمن-الناسك المصونة من جهةٍ أخرى، لتطرحَ السؤالَ الأخلاقي: من الذي ينبغي أن يفسحَ الطريق، وكيف تُصانُ الدارما تحت الضغط؟
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Even when driven by bodily distress (hunger and thirst) and backed by worldly power (an undefeated king), one must still negotiate conduct on the basis of dharma—especially in encounters involving sages—since ethical restraint is tested most sharply under pressure.
A battle-unconquered king, weakened by hunger and thirst, reaches a narrow one-person path and sees a sage coming toward him head-on, setting up a tense meeting where right-of-way and respect become morally charged.