Shloka 76
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
पुत्रजन्म परीप्सन् वै पृथिवीमन्वसंचरत् । अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणग: समभिपद्यत,ट्रपदको अपने क्षात्रबलके द्वारा द्रोणाचार्यकी पराजय होती नहीं दिखायी दी। वे अपनेको ब्राह्मण-बलसे हीन जानकर (द्रोणाचार्यको पराजित करनेके लिये) शक्तिशाली पुत्र प्राप्त करनेकी इच्छासे पृथ्वीपर विचरने लगे। इधर द्रोणाचार्यने (उत्तर-पांचालवर्ती) अहिच्छत्र नामक राज्यको अपने अधिकारमें कर लिया
putrajanma parīpsan vai pṛthivīm anvasañcarat | ahicchatraṃ ca viṣayaṃ droṇagaḥ samabhipadyata |
قال فايشَمبايانا: رغبةً في ولادة ابنٍ له، أخذ دروبادا يجوب الأرض يلتمس الوسائل التي ينال بها ذلك. وفي الوقت نفسه آلَت إلى ابن درونا (أشڤاتثاما) أرضُ ومملكةُ أهيتشاترا. ويُبرز هذا الموضع كيف يمكن لإحساس الحاكم بقصور قوته أن يدفعه إلى مساعٍ استثنائية—بل وربما مُلتبسة أخلاقيًّا—بينما يُحكم الطرف الآخر قبضته السياسية بالقوة واغتنام الفرص.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a ruler’s sense of insufficiency in worldly power can lead to intense pursuit of alternative means (such as seeking a powerful heir), while political realities continue to shift through conquest and control. It implicitly raises ethical questions about ambition, insecurity, and the costs of rivalry.
Drupada, unable to overcome Droṇa by conventional martial strength, seeks the birth of a powerful son and roams the world toward that end. At the same time, Droṇa’s son Aśvatthāmā gains control over the territory known as Ahicchatra.