Shloka 64
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
भग्नदर्प हृतधनं तं तथा वशमागतम् | स वैरं मनसा ध्यात्वा द्रोणो द्रुपदमब्रवीत्,उनका अभिमान चूर्ण हो गया था, धन छीन लिया गया था और वे पूर्णरूपसे वशमें आ चुके थे; उस समय द्रोणाचार्यने मन-ही-मन पिछले वैरका स्मरण करके राजा ट्रुपदसे कहा --
bhagnadarpaṁ hṛtadhanaṁ taṁ tathā vaśam āgatam | sa vairaṁ manasā dhyātvā droṇo drupadam abravīt ||
وقد تحطّم كبرياؤه، وسُلب ماله، وأُخضع خضوعًا تامًّا، فوقف الملك دروبادا ذليلًا مستسلمًا. واستحضر درونا في نفسه عداوة الأمس، ثم خاطب الملك دروبادا—ممهّدًا لحسابٍ قاسٍ تُلاحَق فيه الضغينة الشخصية تحت ستار القصاص المزعوم بالحق.
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unresolved enmity (vaira) can drive action even when an opponent is already defeated. Ethically, it warns that power over a humbled foe tests one’s dharma: justice should not collapse into personal vengeance.
Drupada has been defeated and stripped of wealth, brought fully under control. Droṇa, recalling their prior feud, is about to speak to Drupada—introducing the moment where Droṇa turns victory into a personal settling of accounts.