Shloka 64
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
Devanagari script
बुद्धियोगबलोत्साहै: सर्वास्त्रिषु च निष्ठित: । अस्त्रे गुर्वनुरागे च विशिष्टो5भवदर्जुन:,बुद्धि, मनकी एकाग्रता, बल और उत्साहके कारण वे सम्पूर्ण अस्त्र-विद्याओंमें प्रवीण हुए। अस्त्रोंके अभ्यास तथा गुरुके प्रति अनुरागमें भी अर्जुनका स्थान सबसे ऊँचा था
Translation
وبفضل العقل، وتركيز النفس، والقوة، والحماسة، ترسّخ أرجونا في جميع علوم السلاح. وتميّز كذلك في المران على الأسلحة وفي مودّته المخلصة لمعلّمه، فكان له المقام الأرفع.
Word by Word
बुद्धियोगबलोत्साहैःby (means of) concentration of intellect, strength, and enthusiasm
बुद्धियोगबलोत्साहैः:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि-योग-बल-उत्साह
FormMasculine, Instrumental, Plural
सर्वासुin all
सर्वासु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Locative, Plural
अस्त्रिषुin the weapon-sciences (astra-vidyās)
अस्त्रिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त्रि
FormFeminine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
निष्ठितःwell-established; proficient
निष्ठितः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-स्था
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्त्रेin weaponry / in the use of weapons
अस्त्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Locative, Singular
गुरु-अनुरागेin devotion/affection towards the teacher
गुरु-अनुरागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरु-अनुराग
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विशिष्टःdistinguished; pre-eminent
विशिष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootविशिष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became; was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes