Shloka 46
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
स्वयमुत्थाय चैवाथ हृदयेन क्षुरोपम: । स वाचामृतकल्पश्च भ्रातृवच्च सुहृदू यथा,उस पापात्माका हृदय छूरेके समान तीखा था; परंतु बातें वह ऐसी करता था, मानो उनसे अमृत झर रहा हो। वह सगे भाई और हितैषी सुहृदकी भाँति स्वयं भीमसेनके लिये भाँति-भाँतिके भक्ष्य पदार्थ परोसने लगा। भीमसेन भोजनके दोषसे अपरिचित थे; अतः दुर्योधनने जितना परोसा, वह सब-का-सब खा गये। यह देख नीच दुर्योधन मन-ही-मन हँसता हुआ-सा अपने-आपको कृतार्थ मानने लगा
vaiśampāyana uvāca | svayam utthāya caivātha hṛdayena kṣurōpamaḥ | sa vācāmṛtakalpaś ca bhrātṛvac ca suhṛd yathā ||
قال فايشَمبايانا: ثم نهض بنفسه، وقلبه حادّ كالموسى، غير أنّ كلامه بدا كالرحيق. وكأنه أخٌ صميم وصديقٌ ناصح، أخذ يقدّم لبهيماسينا بيده ألوانًا من الطعام. وكان بهيما لا يعرف عيبًا في ذلك الطعام ولا خطرًا مستترًا فيه، فأكل كل ما وضعه دوريوذانا بين يديه. فلما رأى ذلك، ضحك دوريوذانا الدنيء في سرّه، وظنّ أنه قد أفلح.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of hypocrisy: sweet speech and outward friendliness can conceal a cruel, harmful intent. It warns that dharma requires inner sincerity, not merely pleasing words or gestures.
Duryodhana, hiding malice behind affectionate behavior, personally serves Bhīma abundant food and speaks kindly. Bhīma, unsuspecting, eats everything; Duryodhana inwardly rejoices, believing his scheme is succeeding.