Shloka 41
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
सम्मार्जितं सौधकारैश्षित्रकारैश्व चित्रितम् । दीर्घिकाभिश्न पूर्णाभिस्तथा पद्माकरैरपि,वह उद्यान राजाओंकी गोष्ठी और बैठकके स्थानोंसे, श्वेत वर्णके छज्जोंसे, जालियों और झरोखोंसे तथा इधर-उधर ले जानेयोग्य जलवर्षक यन्त्रोंसे सुशोभित हो रहा था। महल बनानेवाले शिल्पियोंने उस उद्यान एवं क्रीड़ाभवनको झाड़-पोंछकर साफ कर दिया था। चित्रकारोंने वहाँ चित्रकारी की थी। जलसे भरी बावलियों तथा तालाबोंद्वारा उसकी बड़ी शोभा हो रही थी। खिले हुए कमलोंसे आच्छादित वहाँका जल बड़ा सुन्दर प्रतीत होता था। ऋतुके अनुकूल खिलकर झड़े हुए फूलोंसे वहाँकी सारी पृथ्वी ढँक गयी थी
sammārjitaṃ saudhakāraiḥ citrakāraiś ca citritam | dīrghikābhiś ca pūrṇābhis tathā padmākarair api ||
قال فايشَمبايانا: لقد كنس البنّاؤون بستان المتعة ودار اللهو وطهّروهما حتى غدوا ناصعين، وزيّن الرسّامون المكان بالتصاوير. وزادت البرك العميقة والآبار المملوءة ماءً، ومعها غدران اللوتس، من جماله. وكانت المياه، وقد غطّتها أزهار اللوتس المتفتحة، تبدو أشدَّ سحرًا؛ وكانت الأزهار التي تفتحت في أوانها ثم تساقطت تبسط على الأرض بساطًا من زهر.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse implicitly highlights rājanīti through imagery: a well-ordered, clean, and beautifully maintained public/royal space reflects disciplined governance, prosperity, and cultured values—where power is expressed through protection, patronage of arts, and orderly stewardship rather than mere force.
Vaiśampāyana describes the preparation and splendor of a royal pleasure-garden and pavilion: builders have cleaned and readied the structures, painters have decorated them, and the setting is beautified by full water-tanks and lotus-ponds, with seasonal flowers carpeting the ground.