Shloka 40
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
उपस्थानगहै: शुभ्रेवलभीभिश्न शोभितम् । गवाक्षकैस्तथा जालैर्यन्त्रै: सांचारिकेरपि,वह उद्यान राजाओंकी गोष्ठी और बैठकके स्थानोंसे, श्वेत वर्णके छज्जोंसे, जालियों और झरोखोंसे तथा इधर-उधर ले जानेयोग्य जलवर्षक यन्त्रोंसे सुशोभित हो रहा था। महल बनानेवाले शिल्पियोंने उस उद्यान एवं क्रीड़ाभवनको झाड़-पोंछकर साफ कर दिया था। चित्रकारोंने वहाँ चित्रकारी की थी। जलसे भरी बावलियों तथा तालाबोंद्वारा उसकी बड़ी शोभा हो रही थी। खिले हुए कमलोंसे आच्छादित वहाँका जल बड़ा सुन्दर प्रतीत होता था। ऋतुके अनुकूल खिलकर झड़े हुए फूलोंसे वहाँकी सारी पृथ्वी ढँक गयी थी
upasthānagṛhaiḥ śubhra-valabhībhiś ca śobhitam | gavākṣakaiḥ tathā jālair yantraiḥ sāñcārikair api ||
قال فايشَمبايانا: كان بستان المتعة ومجمّع الأجنحة الملكية يتلألأ بقاعات استقبال أنيقة، وشرفاتٍ وكرانيشَ ناصعة البياض، ومشربياتٍ وفتحات نوافذ، بل وبآلاتٍ محمولة لرشّ الماء تُنقل من موضع إلى موضع. لقد كنس البنّاؤون البستان ودار اللهو وطهّروهما حتى غدوا في غاية النظافة، وزيّن الرسّامون المكان بالتصاوير. وزادت الآبار والبرك المملوءة ماءً من بهائه؛ وكانت المياه، وقد غطّتها أزهار اللوتس المتفتحة، تبدو آيةً في الحسن. وعلى قدر الفصول تفتحت الأزهار ثم تساقطت، فغطّت الأرض كأنها بساطٌ من زهر.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ideal of cultivated kingship: prosperity expressed through order, cleanliness, artistry, and care for public/royal spaces. Ethical emphasis is indirect—good governance is reflected in well-maintained, harmonious environments rather than mere power.
Vaiśampāyana describes a royal pleasure-garden and recreation-building being readied and beautified—architectural features, decorative painting, waterworks, and seasonal flowers together create an atmosphere of refined splendor.