Shloka 13
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
असम्भवे वा भैक्ष्यस्थ चरन्ननशनान्यपि | अल्पमल्पं च भुज्जान: पूर्वालाभे न जातुचित्,अथवा यदि भिक्षा मिलनी असम्भव हो जाय, तो कई दिनतक उपवास ही करता चलूँगा। (भिक्षा मिल जानेपर भी) भोजन थोड़ा-थोड़ा ही करूँगा। ऊपर बताये हुए एक प्रकारसे भिक्षा न मिलनेपर ही दूसरे प्रकारका आश्रय लूँगा। ऐसा तो कभी न होगा कि लोभवश दूसरे-दूसरे बहुत-से घरोंमें जाकर भिक्षा लूँ। यदि कहीं कुछ न मिला तो भिक्षाकी पूर्तिके लिये सात घरोंपर फेरी लगा लूँगा। यदि मिला तो और न मिला तो, दोनों ही दशाओंमें समान दृष्टि रखते हुए भारी तपस्यामें लगा रहूँगा
asambhave vā bhaikṣyastha carann anaśanāny api | alpam-alpaṃ ca bhuñjānaḥ pūrvālābhe na jātucit ||
قال فايشَمبايانا: «إن صار الحصول على الصدقة متعذّرًا، فمع أني أعيش على الصدقة سأمضي قُدُمًا حتى عبر فترات الصيام. وحتى إذا نلتُ الصدقة فلن آكل إلا قليلًا قليلًا. ولن أطوف، بدافع الطمع، من بيت إلى بيت ألتمس المزيد؛ بل سأقبل ما يأتي على الوجه القويم، وإن لم أحصل على شيء احتملتُ ذلك بسواء النفس، ملازمًا الانصراف إلى رياضةٍ زاهدةٍ شديدة».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse upholds disciplined living: accept alms without greed, eat sparingly, endure lack through fasting, and maintain equanimity—placing tapas and self-restraint above comfort or accumulation.
Vaiśampāyana narrates a vow-like resolve describing how one will live by alms: if alms are unavailable, one continues with fasting; if available, one eats only minimally, refusing to seek excess by going to many houses.