Shloka 9
पाण्डोः प्रेतकार्य-सम्पादनम्
Pāṇḍu’s Funeral Rites and Public Mourning
मृग उवाच काममन्युपरीता हि बुद्धा विरहिता अपि | वर्जयन्ति नृशंसानि पापेष्वपि रता नरा:,मृगने कहा--राजन्! जो मनुष्य काम और क्रोधसे घिरे हुए, बुद्धिशून्य तथा पापोंमें संलग्न रहनेवाले हैं, वे भी ऐसे क्रूरतापूर्ण कर्मको त्याग देते हैं। बुद्धि प्रारब्धको नहीं ग्रसती (नहीं लाँध सकती) प्रारब्ध ही बुद्धिको अपना ग्रास बना लेता है (भ्रष्ट कर देता है)। प्रारब्धसे प्राप्त होनेवाले पदार्थोंको बुद्धिमान् पुरुष भी नहीं जान पाता
mṛga uvāca kāma-manyu-parītā hi buddhā virahitā api | varjayanti nṛśaṃsāni pāpeṣv api ratā narāḥ |
قال الأيل: «أيها الملك، إنّ الناسَ وإن أحاطت بهم الشهوةُ والغضب، وخلَوا من رشدٍ سديد، وألفوا الآثام، فإنهم مع ذلك يكفّون عن أفعالٍ هي محضُ قسوة. فمثلُ هذه الفظائع تُترك غالبًا حتى من الأشرار، لما في الطبع من نفورٍ شديدٍ من العنف العبثي.»
मृग उवाच
Educational Q&A
Even those dominated by desire and anger and inclined toward sin often still avoid outright cruelty; this highlights a baseline ethical boundary and urges the listener (the king) to refrain from pitiless actions as contrary to dharma.
A deer addresses a king and offers moral counsel, arguing that ruthless cruelty is so blameworthy that even morally compromised people tend to shun it—thereby admonishing the king toward restraint and compassion.